Nieuwe marktplein Ede: voorbeeld van een MagicPlace®

Een gezellig feest voor jong en oud, met muziek, straattheater, hapjes, drankjes en nog veel meer. Sinds zaterdag 7 juli heeft Ede een nieuw marktplein en dat werd uitgebreid gevierd!

Het grote, grijze, stenige plein is verdwenen. Daarvoor in de plaats is een groen plein gekomen, met terrassen, speelplekken, zitelementen en een fraaie waterpartij.  Een plek waar je graag komt, gezellig blijft hangen en met vrienden afspreekt. Bewoners van Ede hebben zelf voor de nieuwe inrichting gekozen.

De ‘oude’ markt is terug!

Het was een ongezellige, kale plek, vonden de Edenaren. Terwijl een marktplein juist een ontmoetingsplek moet zijn: het dorpsplein van de stad. Die functie had het tot aan de jaren ’70 wél. Op het oude karakteristieke plein, ongeveer op de plek waar nu de Hema is, stonden rijen lindebomen en aan/op het plein lagen de markthal, de muziektent en café Marktzicht. Naast de goed lopende weekmarkt op maandag en de levensmiddelen- en bloemenmarkt op zaterdag werden hier concerten, sportmanifestaties en volksspelen gehouden. De markthal werd ook gebruikt voor onder andere tentoonstellingen en beurzen. Er was, kortom, altijd wel wat te doen. Met de bouw van het overdekte winkelcentrum Hof van Gelderland in 1975 kwam er aan deze populaire bestemming een eind. De markt werd verplaatst en van de ‘oude’ markt met z’n fraaie bomen bleef niets over. Ook de muziektent verdween, tot verdriet van vele Edenaren. Maar op het nieuwe marktplein, met zijn groene en gezellige uitstraling, wordt de oude markt nu weer in ere hersteld.

Hoe het begon

Ede heeft al 110 jaar een markt. Hoewel de Vereeniging tot Bevordering van het Marktwezen in de gemeente Ede pas officieel in 1908 werd opgericht, vond de allereerste weekmarkt al plaats op maandag 1 mei 1854. Op het plein bij de Oude kerk werden naast land- en tuinbouwproducten ook schapen, biggen en kippen verhandeld. De belangstelling van de dorpelingen was echter matig en nadat het nieuwtje er eenmaal van af was, kwamen er vrijwel uitsluitend boeren die hun boter en eieren te koop aanboden. Bij raadsbesluit werd enkele jaren later dan ook besloten de markt dan wegens gebrek aan belangstelling te beëindigen. Totdat er begin 20e eeuw weer wat leven in de brouwerij kwam. Anno 2018 is de Edese markt op maandag en zaterdag, met een gevarieerd aanbod en meer dan 50 kramen, een populaire trekker voor bezoekers uit de hele regio.


De waagmeester

Op maandag 1 mei 1854 is het dan eindelijk zover en wordt de eerste markt naast de Oude kerk van Ede gehouden. Er worden geen markt- of staangelden geheven. Wel moet een ‘matig waaggeld’ betaald worden voor het wegen van boter, kaas, vlees of spek. Hiertoe zal een ‘beëdigd persoon’ worden aangesteld, maar waarschijnlijk komt men er niet goed uit, of is dit vergeten, want drie dagen voor de eerste markt, in de raadsvergadering van 28 april 1854 wordt nog snel de wagenmeester Elis Koops tot tijdelijk waagmeester benoemd.

Elis Koops wordt op 4 april 1805 in Ede geboren en trouwt met de uit Voorthuizen afkomstige Maria van Eem, die in 1843 op 40-jarige leeftijd overlijdt. Hij blijft achter met vier jonge kinderen, maar hertrouwt niet. Hoewel hij als wagenmaker te boek staat, vervult hij regelmatig diverse werkzaamheden voor het gemeentebestuur zoals uit diverse rekeningen uit die tijd blijkt. Misschien dat hij om deze reden gevraagd wordt de taak van waagmeester op zich te nemen.

Uit: Marktplaats Ede (Historische Cahiers Ede)


Van Marktplein naar Overtuin

Op het nieuwe marktplein brengen de Overtuinen het groene karakter weer terug in het centrum van Ede. Overtuinen zijn groene ruimtes, waar je kunt zitten, uitrusten of spelen. Ze verwijzen naar het verleden: veel landgoederen hadden vroeger een extra tuin aan de overzijde van de weg. Vanaf de lange zitranden is er goed zicht op de plek met waterspuitertjes en de mensen op het plein. Samen met het zicht op de kerk, zorgen de groene Overtuinen voor een terugkeer van het dorpse karakter: een gezellige, groene plek voor ontmoeting en activiteit.

Zelf gekozen

Het ontwerp is tot stand gekomen in nauw overleg met de Edese bevolking. De gemeente en stichting DOE (een collectief van Edese architecten, ontwerpers en kunstenaars die het belangrijk vinden om inwoners te betrekken bij de inrichting van de openbare ruimte) hebben bij de Edese bewoners ideeën opgehaald voor de herinrichting van het Marktplein. Vervolgens is een prijsvraag uitgeschreven om deze ideeën te vertalen in een ontwerp dat daar het beste op inspeelt, dat tegelijkertijd voldoet aan de technische eisen én gerealiseerd kan worden binnen het beschikbare budget.

Negen bureaus deden aan de prijsvraag mee. Ieder bureau presenteerde zichzelf door middel van een ansichtkaart en via een website konden mensen aangeven welke uitstraling ze het best bij Ede vinden passen. Er waren drie rondes waarin telkens een of meerdere ontwerpen afvielen en in elke ronde waren de stemmen van de Edese bevolking bepalend. Zo hebben de bewoners van Ede zelf hun nieuwe marktplein plein gekozen.

Het winnende ontwerp is van landschapsarchitectenbureau Hosper in samenwerking met SmitsRinsma.

Het nieuwe marktplein is officieel geopend door burgemeester René Verhulst en wethouder Willemien Vreugdenhil.

Terug